Gullkarfi (Sebastes norvegicus)
Niðurhal gagna
Hlaða niður (Parquet) · 754 KB Hlaða niður (CSV) · 3.9 MB
Niðurhal gagna
Hlaða niður (Parquet) · 754 KB Hlaða niður (CSV) · 3.9 MB
Gullkarfi er langlíf, seinkynrþroska og hægvaxta tegund. Slíkar tegundir eru jafnan viðkvæmar fyrir miklu veiðiálagi. Gullkarfi getur orðið meira en 40 ára gamall og nær kynþroska að meðaltali 8–12 ára og verða hængar kynþroska fyrr en hrygnur. Gullkarfi getur orðið allt að 90 cm langur en verður þó sjaldan stærri en 60 cm. Í afla er 35–50 cm karfi algengastur.
Við Ísland er gullkarfa að finna allt í kringum landið en er algengastur í hlýja sjónum undan Vestur-, Suðvestur-, Suður- og Suðausturlandi. Á þessum svæðum eru helstu gullkarfamiðin eins og í Víkurál og á Halamiðum út af Vestfjörðum, á Jökulgrunni og Eldeyjarbanka út af Faxaflóa, á Fjöllunum út af Reykjanesskaga og á kantbrúnunum austur með Suðurlandi. Gullkarfaveiðar voru líka stundaðar á Færeyjahrygg en lítið er nú sótt í gullkarfa þar.
Gullkarfi á Íslandsmiðum, við Færeyjar og við Austur-Grænland er skilgreindur sem ein stjórnunareining.
Öryggismörk vísitalna eru yfirleitt há. Ástæðan er sú að stór hluti gullkarfans fæst í fáum togum sem leiðir til tilviljanakenndra sveiflna frá ári til árs.
Stofnvísitala gullkarfa og vísitala veitistofns (33 cm og stærri) í SMB lækkuðu frá 1988 niður í sögulegt lágmark árið 1995 en fóru hækkandi frá 2008–2016 þegar þær náðu hámarki. Síðan hafa vísitölurnar sveiflast en haldist háar.
Stofnvísitala gullkarfa í SMH lækkaði umtalsvert árin 2020–2022 frá hámarkinu 2016–2017. Þessi lækkun var ekki í samræmi við þróun vísitölunnar í marsralli, en gott samræmi hafði áður verið milli þessara tveggja mælinga.
Vísitala nýliðunar (4–11 cm) var mjög lítil á árunum 2004–2020 og má eiginlega tala um nýliðunarbrest. Þessi minnkun á nýliðun sést vel í vísitölu ungfisks (30 cm og minni) sem lækkaði og var mjög lág á árunum 2014–2021.
Frá árinu 2021 hafa nýliðunarvísitalan og vísitala ungfisks aukist.
Vísitala stórs gullkarfa (45 cm og stærri) hefur hækkað mikið á undanfarin ár.
Myndirnar sýna ýmsar vísitölur í þyngd og í fjölda. Skyggð svæði sýna 95 % öryggismörk. Hægt er að skoða heildarvísitölur í þyngd og fjölda og samanburð vísitalna í SMB og SMH (hlutfallslegar vísitölur). Einnig eru sýndar vísitölur nokkurra stærðarflokka í þyngd og fjöldavísitölur minnsta fisksins sem gefa vísbendingu um nýliðun.
Lengdarskiptar vísitölur úr SMB sýna að smár gullkarfi (4–11 cm), sem sást fyrst árið 1987 (árgangurinn frá 1985) og síðan aftur 1991–1993 (árgangurinn frá 1990), kom inn í veiðistofninn u.þ.b. 10 árum síðar. Aukning á heildarlífmassa 1995–2005 endurspeglar nýliðun þessara tveggja sterku árganga.
Á árunum 1999–2008 var fjöldi smákarfa mestur árin 2000–2003, en þó mun lægri en á tímabilinu 1986–1993. Á árunum 2009–2020 fékkst mjög lítið af smáum gullkarfa, bæði í SMB og SMH, en hefur aukist eftir það.
Frá því að nýliðun minnkaði upp úr 2010 hefur toppur lengdardreifingar hliðrast til hægri í stærri fisk.
Myndirnar sýna lengdarskiptar vísitölur (í milljónum) eftir árum.
Aldursskiptar vísitölur úr SMH sýnir aukningu í vísitölum frá árinu 2005 endurspegla nýliðun árganganna frá 1996–2007. Árgangar frá 1996–2002 eru að hverfa úr stofninum og árgangarnir frá 2003–2008 eru mestir í fjölda. Aldursskiptar vísitölur gefa til kynna að árgangar frá 2009 til 2019 séu litlir.
Myndirnar sýna aldursskiptar vísitölur í þyngd og fjölda. Með því að velja aldurshópa í skýringartextanum hægra megin á myndinni er hægt að skoða stærð hvers hóps sérstaklega.
Töflunar sýna fjöldavísitölur eftir aldri. Með því að færa músarbendil yfir einstaka hluta töflunnar er hægt að fylgjast með þróun árganga. Taflan notar bláan litaskala þar sem litadýpt endurspeglar fjölda. Því dekkri sem liturinn er, því hærri er fjöldinn. Fyrir neðan töfluna er mynd sem sýnir stærð árganga á lograkvarða. Bláa línan sýnir meðaltalið yfir tímabilið.