Ufsi (Pollachius virens)
Niðurhal gagna
Hlaða niður (Parquet) · 1 MB Hlaða niður (CSV) · 5.1 MB
Niðurhal gagna
Hlaða niður (Parquet) · 1 MB Hlaða niður (CSV) · 5.1 MB
Hér við land finnst ufsi allt í kringum landið en er algengastur í hlýja sjónum sunnan- og suðvestanlands. Ufsi er bæði botnlægur og upp í sjó, reyndar mun meira upp í sjó en flestir botnlægir fiskar. Meðal annars vegna þess getur reynst erfitt að fá áreiðanlegar upplýsingar um stofn ufsa með botnvörpumælingum SMB og SMH.
Fullorðinn fiskur safnast saman til hrygningar um hávetur fyrstur allra þorskfiska og hefst hrygning hér við land síðari hluta janúar með hámarki í febrúar. Hrygning er talin fara fram á grunnsævi (100–200 m) suðaustan, sunnan og vestan við landið, aðallega fyrir sunnan/suðvestan (Selvogsbanki, Eldeyjarbanki). Lirfur reka með strandstraumnum réttsælis í kringum landið og smáufsi á fyrsta ári finnst víða inn á fjörðum. Á öðru ári gengur ufsinn dýpra, einkum á veturna. Ufsi nær kynþroska við 4–7 ára aldur og fer þá að ganga milli hafsvæða.
Ufsi við Ísland er álitinn vera sjálfstæður stofn þó merkingar hafi sýnt að ufsi frá öðrum hafsvæðum gangi til Íslands og öfugt.
Ufsi er með erfiðustu botnfiskategundum til að fá áreiðanlegar upplýsingar í stofnmælingum með botnvörpu. Í stofnmælingu botnfiska að vori (SMB), sem er með 500–600 stöðvar, fæst stór hluti ufsans í fáum togum og töluverður breytileiki er á milli ára í fjölda þessara toga.
Stofnvísitölur ufsa og vísitala veiðistofns (55 cm og stærri) í SMB sveifluðust mikið á árunum 1985–1995 en voru lágar á árunum 1995–2001. Síðan hafa vísitölurnar verið sveflukenndar.
Árið 2018 voru vísitölurnar þær hæstu í SMB og höfðu þrefaldast síðan árið 2014. Vísitalan lækkaði aftur hefur verið stöðug undanfarin ár.
Stofnmæling í SMH sýnir svipaða þróun og SMB og vísitalan var mjög há árin 2017 og 2018. Vegna færri stöðva er SMH með mun hærri vikmörk en SMB.
Minnsti ufsinn (55 cm og minni) lifir að verulegu leyti á grunnslóð sem er ekki vel dekkuð í stofnmælingunum.
Gott samræmi er milli vísitalna í SMB og SMH.
Myndirnar sýna ýmsar vísitölur í þyngd og í fjölda. Skyggð svæði sýna 95 % öryggismörk. Hægt er að skoða heildarvísitölur í þyngd og fjölda og samanburð vísitalna í SMB og SMH (hlutfallslegar vísitölur). Einnig eru sýndar vísitölur nokkurra stærðarflokka í þyngd og fjöldavísitölur minnsta fisksins sem gefa vísbendingu um nýliðun.
Ufsar sem fást í SMB og SMH eru flestir á bilinu 30–80 cm. Lengdardreifingar sýna vel mikinn breytileika sem er á milli ára og helgast af stórum ufsahölum þar sem lengdardrefingin getur verið mjög þröng.
Ónákvæmni stofnmælinganna hvað ufsann varðar kemur einnig fram í litlu samræmi milli lengdardreifinga SMB og SMH.
Myndirnar sýna lengdarskiptar vísitölur (í milljónum) eftir árum.
Í SMB fást aðallega 3–6 ára gamlir ufsar. Í SMH er hlutfall yngri fisks, 1–3 ára, nokkuð hærra en í SMB.
Mun erfiðara er að fylgja eftir stærð árganga hjá ufsa en þorski og ýsu og á það sérstaklega við um smáufsann.
Myndirnar sýna aldursskiptar vísitölur í þyngd og fjölda. Með því að velja aldurshópa í skýringartextanum hægra megin á myndinni er hægt að skoða stærð hvers hóps sérstaklega.
Töflunar sýna fjöldavísitölur eftir aldri. Með því að færa músarbendil yfir einstaka hluta töflunnar er hægt að fylgjast með þróun árganga. Taflan notar bláan litaskala þar sem litadýpt endurspeglar fjölda. Því dekkri sem liturinn er, því hærri er fjöldinn. Fyrir neðan töfluna er mynd sem sýnir stærð árganga á lograkvarða. Bláa línan sýnir meðaltalið yfir tímabilið.